In Vitro Fertilisatie (IVF)

IVF is één van de meest toegepaste ‘Assisted Reproductive Technologies’ (ART= de kunstmatige voortplantingstechnieken). Deze behandeling wordt ook wel de ‘reageerbuisbevruchting’ genoemd en wordt al ruim twintig jaar toegepast om verminderd vruchtbare paren bij het verwekken van kinderen te helpen. Om een zwangerschap tot stand te brengen moet een eierstok een eitje afgeven dat moet samensmelten met een zaadcel. Deze samensmelting, de bevruchting, vindt normaal plaats in de eileider. Bij IVF vindt de bevruchting plaats in een laboratorium, waarna het bevruchte eitje terug wordt geplaatst in de baarmoeder om daar als embryo verder te groeien. Stap voor stap ziet de procedure er als volgt uit:

Onderdrukkingsfase

Door middel van medicatie gaat de arts proberen je eisprong te onderdrukken; ook wel ‘downregulatie’ genoemd. Deze medicatie zorgt er namelijk voor dat de hersenen tijdelijk ophouden met hun maandelijkse boodschap aan de eierstokken te verzenden om een eitje te produceren en los te laten. Dit om te voorkomen dat de eitjes tijdens het vervolg van de behandeling vroegtijdig vrijkomen en ze niet meer gebruikt kunnen worden voor de reageerbuisbevruchting. Op deze manier wordt de eisprong zodanig geregeld dat de eitjes op tijd kunnen worden weggehaald. Decapeptyl®, Triptofem® en Lucrin® zijn middelen voor downregulatie. Andere middelen die gebruikt worden om het vroegtijdig loslaten van de eitjes tegen te gaan zijn Cetrotide® en Orgalutran®. De behandeling met deze twee laatste middelen begint tijdens de ovariële stimulatiefase.

Ovariële stimulatie en follikelbewaking

Vervolgens worden gonadotrofinen toegediend om de eierstokken te stimuleren tot het produceren van de eiblaasjes (follikels) die de eitjes bevatten. Voorbeelden van gonadotrofinen zijn Bravelle®, Elonva®, Fostimon®, Gonal-F®, Menopur® en Puregon®.

De behandeling met gonadotrofinen duurt één tot twee weken en vindt plaats door middel van een dagelijkse, onderhuidse injectie. De arts of verpleegkundige zal je laten zien hoe jij (of je partner) dit zelf kunt doen. De duur van de behandeling hangt af van de reactie van je eierstokken, die met behulp van echografie zal worden gevolgd. Soms wordt daarvoor via een bloedtest je oestrogeenspiegel bepaald. Als de echo laat zien dat de zogenaamde ‘dominante’ follikel groot genoeg is, krijg je een injectie met choriongonadotrofine (hCG; Ovitrelle® of Pregnyl®) om de eisprong op te wekken.

Follikelpunctie

bigstock-Egg-retrieval-procedure-before-8731465

Ongeveer zesendertig uur na de hCG-injectie worden de eitjes weggehaald. Deze ingreep vindt in het ziekenhuis plaats en gebeurt meestal via de vagina. Aan de hand van een echoscopisch beeld wordt een naald door de wand van je vagina heen in de eierstokken geprikt om de eitjes uit de follikels te zuigen (zie illustratie rechts). Deze ingreep kan pijnlijk zijn vandaar dat vaak lokale verdoving wordt toegepast. De ingreep duurt tien tot vijftien minuten en direct daarna kun je gewoon naar huis.

Kunstmatige bevruchting

In het laboratorium wordt gekeken of de eitjes rijp zijn. Vervolgens wordt een hoeveelheid sperma bewerkt en klaargemaakt voor bevruchting. Met deze bewerking worden de beste zaadcellen uit het ejaculaat geselecteerd en wordt het zaad ontdaan van allerlei stofjes die problemen kunnen opleveren. Elk eitje wordt in een schaaltje gelegd, waarna er sperma bij wordt gedaan. De schaaltjes worden in een kast (stoof) geplaatst die de eitjes op lichaamstemperatuur houdt. De volgende paar dagen wordt de bevruchting onder een microscoop geobserveerd. Het is helaas ook mogelijk dat de bevruchting niet gelukt is. Het inbrengen van de embryo’s Als bevruchting wel heeft plaatsgevonden, wordt het embryo in de baarmoeder geplaatst. Dit gebeurt door het embryo met behulp van een plastic buisje via de baarmoederhals in de baarmoeder te brengen. Dit duurt maar een paar minuten en je kunt dezelfde dag nog naar huis. Na de terugplaatsing mag je normaal bewegen. Het is niet nodig te blijven liggen of extra rustig aan te doen. Je hoeft niet bang te zijn dat je het embryo kwijtraakt; het zit als het ware tussen de slijmvliezen van de baarmoeder ‘geplakt’ en kan er niet zomaar uitvallen. Alleen als je buikpijn hebt door de punctie, is het raadzaam om het rustig aan te doen.

Tegenwoordig wordt meestal maar één embryo teruggeplaatst om het risico op een meerling zo klein mogelijk te houden; een meerlingzwangerschap gaat namelijk gepaard met extra gezondheidsrisico’s voor moeder en kind. Voor de terugplaatsing wordt dan het beste embryo uitgezocht. De eventuele overige embryo’s worden ingevroren en kunnen voor volgende IVF-pogingen worden gebruikt.

Luteale fase ondersteuning

Vanaf de dag van eicelpunctie wordt gedurende een aantal weken extra progesteron voorgeschreven. Dit hormoon ondersteunt de vroege zwangerschap. Dit gebeurt gewoonlijk door het toedienen van tabletten of capsules in de vagina. Deze fase wordt de luteale fase genoemd. De luteale fase is in de cyclus van de vrouw de fase vanaf de eisprong tot de menstruatie, of tot zolang een zwangerschap duurt. Het toegediende progesteron bereikt via de bloedvaten de baarmoeder en zorgt hier voor veranderingen die erop gericht zijn de kansen op het innestelen van de bevruchte eicel zo optimaal mogelijk te maken. Het medicijn Lutinus® (vaginaaltabletten) is voor deze toepassing beschikbaar.

Zwangerschapstest en echo

Na twee weken volgt een zwangerschapstest. Hiervoor wordt bloed of urine afgenomen. Als de uitslag positief is, krijg je binnen twee tot vier weken een echo. Bevestigt deze echografie een gezonde zwangerschap, dan zal de arts de verdere begeleiding met je bespreken.

Wanneer wordt IVF aanbevolen?

Voordelen van IVF:

Nadelen van IVF: